ગરબા રમતી વખતે છાતીમાં દુખાવો થાય તો શું કરવું?

Key Takeaways

ગરબા રમતી વખતે છાતીમાં દુખાવો, દબાણ કે ભારેપણું અનુભવાય તો તરત રમવાનું બંધ કરો.
છાતીમાં દુખાવા સાથે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ઠંડો પરસેવો, ચક્કર કે ઊબકા આવે તો હૃદયની કટોકટી હોઈ શકે છે.
દુખાવો આરામ કરતાં ઓછો થાય તો પણ તેને અવગણશો નહીં, ખાસ કરીને જો તે શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન ફરી થાય.
હૃદયની બીમારી, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર કે ઊંચા કોલેસ્ટ્રોલનો ઇતિહાસ હોય તો સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
ગરબા પહેલાં શરીરની ક્ષમતા મુજબ તૈયારી, પૂરતું પાણી અને વચ્ચે આરામ રાખવો ઉપયોગી છે.

ગરબા રમતી વખતે છાતીમાં દુખાવો થાય તો તરત જ રમવાનું બંધ કરો અને આરામ કરો. દુખાવો દબાણ જેવો લાગે, શ્વાસ ચઢે, ઠંડો પરસેવો આવે કે ચક્કર આવે તો તેને થાક માનીને ફરી રમવાનું શરૂ ન કરો. આ લક્ષણો હૃદય સુધી લોહી પહોંચવામાં મુશ્કેલી અથવા હાર્ટ એટેકનો સંકેત હોઈ શકે છે (Gulati et al., 2021).

નવરાત્રિ દરમિયાન સતત ગરબા રમવાથી શરીર પર શારીરિક ભાર વધે છે. લાંબા સમય સુધી નાચવું, પૂરતો આરામ ન લેવો અને શરીરની ક્ષમતા કરતાં વધુ કસરત કરવી થાક લાવી શકે છે. જોકે, છાતીમાં દુખાવો થાય ત્યારે તેનું કારણ માત્ર થાક જ છે એવું માની લેવું યોગ્ય નથી. યોગ્ય સમયે રોકાવું અને જરૂર પડે ત્યારે તબીબી મદદ લેવી હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે જરૂરી છે.

શું તમે તમારા હૃદયના સ્વાસ્થ્ય અંગે યોગ્ય માર્ગદર્શન મેળવવા માંગો છો?

માધવબાગમાં સલાહ લો

ગરબા રમતી વખતે છાતીમાં દુખાવો કેમ થઈ શકે?

ગરબા રમતી વખતે શરીરને સામાન્ય કરતાં વધુ ઊર્જાની જરૂર પડે છે. હૃદય ઝડપથી ધબકે છે અને સ્નાયુઓ સુધી વધુ લોહી પહોંચાડે છે. જો હૃદયની ધમનીઓમાં સાંકડાપણું હોય, તો વધેલી માંગ પ્રમાણે હૃદયને પૂરતું લોહી અને ઑક્સિજન ન મળી શકે. તેના કારણે છાતીમાં દુખાવો અથવા દબાણ અનુભવાઈ શકે છે.

ક્યારેક છાતીમાં દુખાવો સ્નાયુઓ પર ભાર, ખોટી રીતે શરીર વાળવું અથવા અન્ય કારણોથી પણ થઈ શકે છે. પરંતુ ગરબા જેવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન થતો નવો અથવા વારંવાર થતો છાતીનો દુખાવો તપાસ વગર સામાન્ય ગણવો નહીં.

વધતી ઉંમર, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ઊંચા કોલેસ્ટ્રોલ, ધૂમ્રપાન અથવા હૃદયરોગનો પારિવારિક ઇતિહાસ ધરાવતા લોકોએ આવા લક્ષણો પ્રત્યે ખાસ સાવચેત રહેવું જોઈએ.

છાતીમાં દુખાવો થાય તો ક્યારે ગરબા બંધ કરવા અને શું કરવું?

છાતીમાં કોઈપણ પ્રકારનો નવો દુખાવો કે અસ્વસ્થતા થાય તો તરત ગરબા રોકો. દુખાવો સહન કરીને નાચવાનું ચાલુ રાખવું યોગ્ય નથી. છાતીમાં કોઈપણ પ્રકારનો નવો દુખાવો થાય તો તેને અવગણવાને બદલે તેની ગંભીરતાનું મૂલ્યાંકન કરાવવું જરૂરી છે.

કયા લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક મદદ લેવી?

છાતીમાં દુખાવાની સાથે નીચેના લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લો:

છાતીમાં દબાણ, ભારેપણું, જકડાણ અથવા સતત દુખાવો.
શ્વાસ લેવામાં તકલીફ.
ઠંડો પરસેવો, ચક્કર અથવા બેભાન થવા જેવું લાગવું.
ઊબકા અથવા ઉલટી જેવું લાગવું.
દુખાવો હાથ, ખભા, પીઠ, ગરદન કે જડબા સુધી ફેલાવો.

મહિલાઓ અને વૃદ્ધોમાં હાર્ટ એટેકનાં લક્ષણો હંમેશાં સામાન્ય છાતીના દુખાવા જેવા ન પણ હોય. તેમને શ્વાસની તકલીફ, અસામાન્ય થાક, ઊબકા અથવા પીઠ અને જડબામાં અસ્વસ્થતા જેવા લક્ષણો પણ થઈ શકે છે (Gulati et al., 2021).

આ લક્ષણો હાર્ટ એટેક સાથે સંકળાયેલા હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતમાં 112 પર ફોન કરીને ઇમરજન્સી મદદ મેળવો. જાતે વાહન ચલાવીને હોસ્પિટલ જવાનો પ્રયાસ ન કરો. લક્ષણો થોડા સમય પછી ઓછાં થાય તો પણ તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે (American Heart Association, n.d.; Ministry of Home Affairs, n.d.).

દુખાવો ઓછો થઈ જાય એટલે તરત ગરબા ફરી શરૂ ન કરો. પોતાની રીતે પેઇનકિલર કે અન્ય દવા ન લો. ઇમરજન્સી ટીમ ફોન પર દવા અંગે જે સૂચના આપે તેનું પાલન કરો. તેઓ તમારી સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને એસ્પિરિન ચાવીને લેવા જેવી સલાહ આપી શકે છે. દવા લેવી કે નહીં તે અંગે તેમની સૂચનાનું પાલન કરો.

“ગરબા રમતી વખતે છાતીમાં દુખાવો થાય તો તેને માત્ર થાક માનીને અવગણશો નહીં. સમયસર રોકાવું અને યોગ્ય તબીબી સલાહ લેવી તમારા હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે.”

– ડૉ. પ્રિયદર્શિની ભાલેકર, ઝોનલ મેડિકલ હેડ, માધવબાગ

ગરબા પહેલાં હૃદયની કાળજી કેવી રીતે રાખવી?

ગરબા લાંબા સમય સુધી ચાલતી શારીરિક પ્રવૃત્તિ છે. તેથી શરૂઆત કરતાં પહેલાં શરીરને તૈયાર કરવું અને પોતાની ક્ષમતા મુજબ રમવું જરૂરી છે.

ગરબા શરૂ કરતાં પહેલાં થોડો સમય હળવું વૉર્મ-અપ કરો. શરૂઆતમાં ધીમા પગલાં લો અને પછી ધીમે ધીમે ગતિ વધારો. સતત લાંબા સમય સુધી નાચવાને બદલે વચ્ચે આરામ લો. ગરમી અને પરસેવાને કારણે શરીરમાં પાણીની કમી ન થાય તે માટે પૂરતું પાણી પીતા રહો.

જો તમને હૃદયની બીમારી, ડાયાબિટીસ અથવા બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા હોય, તો લાંબા સમય સુધી ગરબા રમતાં પહેલાં તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો. તમે નિયમિત દવાઓ લેતા હો તો તે ડૉક્ટરની સૂચના મુજબ ચાલુ રાખો.

નવરાત્રિ શરૂ થવાના આશરે 21 દિવસ પહેલાંથી હળવી વૉર્મ-અપ કસરત અને ધીમે ધીમે શારીરિક પ્રવૃત્તિ વધારીને શરીરને ગરબા માટે તૈયાર કરો. જો તમને હૃદયની બીમારી, ડાયાબિટીસ કે બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા હોય, તો ગરબા શરૂ કરતાં પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લો અને તમારી ક્ષમતા મુજબ જ રમો.

ગરબા દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો, અસામાન્ય શ્વાસ ચઢવો અથવા ચક્કર આવવા જેવા લક્ષણો દેખાય તો તેને અવગણશો નહીં.

ક્લિનિકલ ઇનસાઇટ

“શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન થતો છાતીનો દુખાવો હૃદયની તપાસ કરાવવાની જરૂરિયાત દર્શાવી શકે છે. ડૉક્ટર તમારા લક્ષણો, તબીબી ઇતિહાસ અને જોખમી પરિબળોનું મૂલ્યાંકન કરીને જરૂર મુજબ ECG, બ્લડ ટેસ્ટ અથવા અન્ય તપાસની સલાહ આપી શકે છે. દરેક વ્યક્તિને એકસરખી તપાસની જરૂર પડતી નથી.”

ડૉ. પ્રવીણ જયરામ ઘડિગાંવકર, BAMS, MD, PhD (સ્કોલર)હેડ મેડિકલ ઓપરેશન્સ એન્ડ પેશન્ટ ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ, માધવબાગ

હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે માધવબાગની સલાહ

હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે સમયસર તપાસ, યોગ્ય આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવો જરૂરી છે. માધવબાગમાં આયુર્વેદિક સારવાર પદ્ધતિઓ અને આધુનિક ડાયગ્નોસ્ટિક તપાસના સંયોજન દ્વારા હૃદયના સ્વાસ્થ્યનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.

તમારી તબીબી સ્થિતિ અને આરોગ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને ડૉક્ટર યોગ્ય સંભાળ અને જીવનશૈલી અંગે માર્ગદર્શન આપી શકે છે. હૃદય સંબંધિત લક્ષણો હોય તો નજીકના માધવબાગ સેન્ટરનો સંપર્ક કરીને તપાસ માટે સલાહ મેળવો. છાતીમાં અચાનક દુખાવો અથવા હાર્ટ એટેકનાં લક્ષણો હોય તો પહેલાં ઇમરજન્સી તબીબી મદદ લો.

શું તમે તમારા હૃદયના સ્વાસ્થ્યની યોગ્ય કાળજી લેવા માંગો છો?

માધવબાગમાં સલાહ લો

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ગરબા રમતી વખતે છાતીમાં દુખાવો થાય તો શું કરવું?

તરત ગરબા બંધ કરો અને આરામ કરો. દુખાવો ચાલુ રહે અથવા શ્વાસની તકલીફ, પરસેવો કે ચક્કર જેવા લક્ષણો હોય તો તાત્કાલિક ઇમરજન્સી મદદ લો.

છાતીમાં દુખાવો થોડી મિનિટમાં ઓછો થઈ જાય તો શું ફરી ગરબા રમી શકાય?

ના. દુખાવો ઓછો થયો હોય તો પણ તરત ફરી ગરબા શરૂ ન કરો. ખાસ કરીને શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન પહેલી વાર દુખાવો થયો હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લો.

હાર્ટ એટેક પહેલાં છાતીમાં કેવો દુખાવો થાય છે?

હાર્ટ એટેકમાં છાતીમાં દબાણ, જકડાણ, ભારેપણું અથવા દુખાવો થઈ શકે છે. તેની સાથે શ્વાસ ચઢવો, ઠંડો પરસેવો, ઊબકા અથવા હાથ અને જડબામાં દુખાવો પણ થઈ શકે છે. દરેક વ્યક્તિમાં લક્ષણો એકસરખાં હોતાં નથી.

શું મહિલાઓ અને વૃદ્ધોમાં હાર્ટ એટેકનાં લક્ષણો અલગ હોઈ શકે છે?

હા. છાતીમાં દુખાવો ન હોવા છતાં શ્વાસની તકલીફ, અસામાન્ય થાક, ઊબકા અથવા પીઠ અને જડબામાં અસ્વસ્થતા થઈ શકે છે. આવા લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લો.

ડાયાબિટીસ હોય તો ગરબા રમતી વખતે હૃદયની વધુ કાળજી કેમ રાખવી?

ડાયાબિટીસ હૃદયની બીમારીનું જોખમ વધારી શકે છે. કેટલાક લોકોને હૃદયની સમસ્યા હોવા છતાં છાતીમાં સ્પષ્ટ દુખાવો અનુભવાતો નથી. તેથી નિયમિત તપાસ અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી જરૂરી છે.

ગરબા રમતાં પહેલાં હૃદયની તપાસ કરાવવી જોઈએ?

દરેક વ્યક્તિને ગરબા પહેલાં ખાસ હૃદયની તપાસની જરૂર નથી. પરંતુ હૃદયરોગનો ઇતિહાસ, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો થતો હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

સંદર્ભો

Gulati, M. et al. (2021). 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Journal of the American College of Cardiology, 78(22), e187–e285. PubMed.
American Heart Association (n.d.). Heart Attack Symptoms. https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/warning-signs-of-a-heart-attack
Ministry of Home Affairs, Government of India (n.d.). Emergency Response Support System (112 India). https://112.gov.in/